De 3 aanvallen op het kapitalisme

In het boek "The attention merchants" worden 3 aanvallen genoemd op het kapitalisme. Alle aanvallen zijn van morele aard.

Vrijspreker: Wat was de 1e aanval?

De eerste aanval is die van Karl Marx. Hij stelde dat de arbeider in feite bestolen werd door de kapitaal bezitter. De arbeider zijn arbeid is meer waard dan hij aan loon ontvangt en het verschil "surplus labor" oftewel 'overtollige arbeid' wordt ten onrechte afgeroomd door de kapitaalbezitter die in feite niets bijdraagt omdat hij niet zweet. De kapitalist kan eenzijdig het loon van de arbeider zo laag zetten als hij maar wil en zorgt dus dat de arbeider net niet van de honger omkomt om zijn winst te maximaliseren. Dit omdat de kapitalist het monopolie op kapitaal bezit via eigendomsrechten. Zijn eigendom van het kapitaal kwam door toeval uit de lucht vallen en is onterecht. Van Marx komt ook het idee dat iets waardevol wordt door de hoeveelheid arbeid die gestoken wordt in de productie van iets. Dit is de zogenaamde "labor theory of value". Arbeid staat centraal en bepaalt de waarde van iets.

Oostenrijkse economen, om te beginnen Ludwig von Mises, wezen er op dat de oorzaak gevolg relatie andersom ligt. De waarde van iets bepaalt hoeveel arbeid er in gestoken wordt om het te produceren. Een hotelkamer in New York is niet duur omdat de grond van het hotel duur is, maar de grond waarop het hotel staat is duur omdat een hotel op die grond zetten, kamers oplevert die je voor veel geld kunt verhuren.

Wie komt er in verzet?

Vrijspreker: De mensen die zich overheid noemen, gaan niet vanzelf de macht opgeven. Hoe ziet een machtsafname er uit?

Opperdienaar: Traditioneel gaat het eindspel zoals de franse revolutie. De zittende elite raakt steeds verder verwijderd van de bevolking, zittende in een ivoren toren. Hoewel de welvaart voor het volk instort, merken de machthebbers daar niet veel van. De lakeien om hen heen hebben altijd verteld dat het volk dolgelukkig met ze was en zien geen reden om dat opeens te veranderen. Ze zitten er zelf ook tot hun nek in en zien niet direct een alternatieve heerser om het volk er onder te houden. Hier de laatste toespraak van de socialistische heerser van Roemenie, Nicolae Ceausescu voordat hij het leven liet. 

Ricardo bij debatteren

Vrijspreker: U merkte op dat onderdanen de theorie van David Ricardo over relatief voordeel vaak onbewust toepassen in discussies

Opperdienaar: David Ricardo is de econoom die bedacht dat de productie gemaximaliseerd wordt als mensen zich specialiseren in waar ze relatief goed in zijn. 

Dat dit zelfs geldt als bijvoorbeeld een chirurg ook sneller kan typen dan zijn secretaresse. Nog steeds kunnen meer patiënten geholpen worden als de chirurg het typen overlaat aan de tragere secretaresse en zich specialiseert in opereren.

De gokverslaafde optimist

Vrijspreker: Hoe is gokverslaving gerelateerd aan politiek?

Opperdienaar: Gokverslaving treedt op als mensen statistiek niet goed begrijpen. Ze schatten de kans dat ze de hoofdprijs winnen te hoog in. Iemand die statistiek begrijpt berekent de verwachtte waarde van een gok door de kans op de prijs te vermenigvuldigen met de waarde van de prijs. Een prijs van een miljoen met een kans van 0.0001% heeft dus een verwachte waarde van 0.0001% x 1 miljoen = 1 euro. Als een lot dan 50 cent kost is er een reden om het te kopen. Als het 2 euro kost, is die reden er niet. Gokverslaving wordt ook erger naarmate de uitkering meer varieert. Dus als een gokkast 80% uitkeert maar gewoon elke keer dat je er een euro in gooit, 80 cent terug geeft, is deze gokkast niet verslavend. Als de gokkast echter af en toe veel uitkeert en dan een hele tijd niets, dan wordt hij meer verslavend, zelfs als het uitkeringspercentage nog steeds 80% blijft. Dit komt omdat de hoogste uitkering misschien wel 1000 euro is en gokverslaafden niet verder denken dan: "Ik kan wel 1000 euro winnen door er 1 euro in te gooien." Ze nemen de kans op die 1000 euro niet mee.

Onderdanen bewaken elkaar

Vrijspreker: U ging laatst naar de apotheek toe en zag daar hoe onderdanen de structuur van de samenleving in stand houden. Wat waren Uw ervaringen?

Opperdienaar: De overheid wil natuurlijk overal controle over hebben, maar naast infrastructuur, zijn gezondheidszorg en pensioenen ook favoriet. De wegen, post, telecommunicatie en financiële infrastructuur  moeten we natuurlijk onder controle hebben omdat deze zaken nodig zijn om succesvol een opstand tegen de machthebbers te kunnen organiseren. Daarom noemen onderdanen de wegen meestal als eerste, proestend van het lachen om zoveel naïviteit bij hun libertarische gespreksgenoot.

Maar gezondheidszorg, onderwijs en pensioenen, zijn meer een diepte investering. Ze kosten op de korte termijn alleen maar geld, maar zorgen dat de volgende generatie ook weer onderdaan is. Je staat bij je heersers in het krijt voor genoten onderwijs en als de gezondheidszorg en pensioenen niet meer privaat zijn, dan wordt het belangrijk wie zich het best door de bureaucratie heen kan slaan. Het werpt een schaduw over de toekomst. Omdat marktverstoringen met nieuwe marktverstoringen worden aangepakt, is ook de apotheek een Kafkaeske toestand geworden. Ik bevond me dan ook in een rij mensen die buiten de apotheek stonden te wachten en elke klant kostte ongeveer 10 minuten.

Vrijspreker: Sovjet toestanden. Allemaal geërgerde en gefrustreerde mensen in de rij?

Opperdienaar: Nee, er was wel 1 iemand die medicijnen kwam halen voor zijn vrouw die nierbekkenontsteking had, maar hij kreeg haar medicijnen niet mee. Je kan niet zo maar medicijnen ophalen voor iemand anders. De overheid verdedigt de privacy van onderdanen met verve. Vooral als het onhandig voor ze is. Zo krijgt de onderdaan een hekel aan privacy. Als hij het woord 'privacy' hoort, gaan er gelijk alarm bellen rinkelen. Niet alleen van verloren tijd in ziekenhuizen, maar ook van terroristen en pedofielen wiens wandaden niet voorkomen konden worden door de heersers vanwege privacy bescherming. Regels zijn regels.

Wat ik vooral wil opmerken is dat het gemopper van de man over deze procedure (nu kom ik nog later op werk) gelijk door de anderen in de rij de kop in werd gedrukt. "Ze moeten dat heel secuur controleren. Ze hebben natuurlijk al een keer een overval gehad" zei een oudere dame wiens pensioen in overheids handen was. De man bond gelijk in en haastte zich te zeggen dat hij alle begrip had voor de regels. Schaakmat onderdaan. Er kwam geen overheid aan te pas en de man was al tot zwijgen gebracht. Zijn gevoel vertelde hem eerst dat er iets niet klopte, daarna dat hij maar beter niet te veel kon nadenken. Rationaliseren deed de rest: Natuurlijk hadden de heersers er goede redenen voor. De olifant had richting gekozen en de berijder bedacht er een mooi verhaal bij.

thought police

Vrijspreker: Is dat wat de staat in stand houdt?

Opperdienaar: Voor een groot deel wel, slave on slave geweld wordt het wel genoemd. Er komt geen heerser aan te pas. De situatie was vooral mooi omdat er 2 agenten voorbij liepen. Die stopten en keken wat langer onderzoekend naar de rij voor de apotheek. Ik wees mijn mede wachters in de rij er op gedempte toon op dat we als een samenscholing golden en binnenkort waarschijnlijk wel getaserd zouden worden. Of gepeppersprayed. Als we geluk hadden. Een donker gekleurde vrouw suggereerde om ze maar om te kopen met wat lekkers, maar vroeg zich tegelijkertijd af of dat strafbaar was. "Omkopen moet je in Den Haag doen" antwoordde ik. "Ja" zei de dame grinnikend. De agenten liepen uiteindelijk gewoon door.

Kijk ook naar iets als bitcoin waarbij veel gebruikers zelf aandringen om gereguleerd te worden door de heersers. Het decreet gaat er pas uit als de onderdanen zelf schreeuwen om onderdrukking.

Er was vroeger een grapje uit de tijd dat de VS meer kapitalistisch was en Canada meer socialistisch. Het ging over een kreeftenvanger die 2 tonnen met kreeften had. Eén met deksel en één zonder. Een voorbijganger vroeg waarom er geen deksel op die ene ton zat. De kreeftenvanger zei: Die ene ton zijn Amerikaanse kreeften, als je daar geen deksel op doet, klimmen ze er uit. Die andere zijn Canadese kreeften. Als er daar één uit wil klimmen, trekt de rest hem weer terug.

Vrijspreker: Misschien moeten libertariërs zich daar wat meer over uitspreken. Je zou zeggen een haalbaar doel.

 

Gasligthing

Vrijspreker: Er is een nieuwe techniek aan de horizon: gaslighting. Wat houdt het in?

Opperdienaar: Nieuw is het niet echt, want het komt uit een toneelstuk uit 1938 later verfilmd als "gaslight" uit 1944 met Ingrid Bergman. In dit verhaal probeert een man zijn vrouw gek te maken door de hele tijd het licht te manipuleren, maar dan glashard te ontkennen dat er wat veranderd is. De vrouw gaat hierdoor aan haar eigen beoordelingsvermogen twijfelen en wordt langzaam gek totdat een politieman haar redt.

Vrijspreker: Wat is het voordeel om mensen aan hun beoordelingsvermogen te laten twijfelen? 

Opperdienaar: De natuurlijke reactie op gereduceerd beoordelingsvermogen is om meer op het beoordelingsvermogen van mensen in je omgeving te gaan vertrouwen. Je kunt mensen hiermee dus collectivist maken. Dat is natuurlijk geweldig. Aan zelfstandig denkende individuen hebben we bij de overheid een broertje dood. Die moet je 1 voor 1 overtuigen. Dat is teveel werk. Je wilt alleen met een collectief van doen hebben, waarin alle neuzen altijd dezelfde kant uit staan. Als iedereen twijfelt aan zijn eigen beoordelingsvermogen, dan vertrouwt iedereen op de mensen om hem heen. Als die mensen echter ook twijfelen aan hun beoordelingsvermogen, gaan ze vanzelf achter een autoriteit aan lopen, een leider.

Het Mandela effect

Vrijspreker: Het Mandela effect is nogal in de mode de laatste tijd. Waar gaat dat over?

Opperdienaar: Het effect is genoemd naar het overlijden van Nelson Mandela. De meeste mensen in de VS dachten blijkbaar dat hij al lang dood was. Hoe kan het dat zo veel geheugens gefalsificeerd waren? Het misverstand is waarschijnlijk ontstaan uit bericht over een andere anti apartheid activist die dood ging. Steve Biko stierf op 12 September 1977. Op 1 of andere manier dachten mensen na Biko's dood dat Nelson Mandela dood was. 

Vrijspreker: Welk psychologisch effect zorgt voor dergelijke massale veranderingen van herinneringen?

Opperdienaar: Het is bekend dat het vrij eenvoudig is valse herinneringen te injecteren in de meeste mensen. Vooral bij jonge kinderen. Zo is het gelukt om mensen te laten denken dat ze een tocht hadden gemaakt in een hete luchtballon of als kind verdwaald waren in een winkelcentrum. Dit planten van foute herinneringen gebeurt vaak via vraagstellingen waarin de informatie verborgen zit. Zo is het ook gelukt mensen te laten denken dat ze Bugs Bunny ontmoet hadden in een Disney park. Dit werd gedaan door te vragen hoe Bugs Bunny ze begroette en hoe ze hem ervoeren. Het is onmogelijk omdat Bug Bunny van Warner Brothers 'is', de concurrent van Disney.

Doneer3